شرح الحديث

خلاصة المعنى بعبارة ميسّرة

انس بن مالک رضی‌الله‌عنه خبر داده است که هنگامی که این سخن خداوند متعال بر رسول خدا صلی‌الله‌علیه‌وسلم نازل شد: {إِنَّا فَتَحْنَا لَكَ فَتْحًا مُبِينًا (١) لِيَغْفِرَ لَكَ اللَّهُ مَا تَقَدَّمَ مِنْ ذَنْبِكَ وَمَا تَأَخَّرَ وَيُتِمَّ نِعْمَتَهُ عَلَيْكَ وَيَهْدِيَكَ صِرَاطًا مُسْتَقِيمًا (٢) وَيَنْصُرَكَ اللَّهُ نَصْرًا عَزِيزًا (٣) هُوَ الَّذِي أَنْزَلَ السَّكِينَةَ فِي قُلُوبِ الْمُؤْمِنِينَ لِيَزْدَادُوا إِيمَانًا مَعَ إِيمَانِهِمْ وَلِلَّهِ جُنُودُ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ وَكَانَ اللَّهُ عَلِيمًا حَكِيمًا (٤) لِيُدْخِلَ الْمُؤْمِنِينَ وَالْمُؤْمِنَاتِ جَنَّاتٍ تَجْرِي مِنْ تَحْتِهَا الْأَنْهَارُ خَالِدِينَ فِيهَا وَيُكَفِّرَ عَنْهُمْ سَيِّئَاتِهِمْ وَكَانَ ذَلِكَ عِنْدَ اللَّهِ فَوْزًا عَظِيمًا} (همانا ما برای تو پیروزیِ آشکاری را فراهم آوردیم (۱) تا الله گناهان گذشته و آیندهٔ تو را بیامرزد و نعمتش را بر تو تمام کند و تو را به راهی راست هدایت نماید (۲) و الله تو را با نصرتی شکست‌ناپذیر یاری کند (۳) اوست آنکه آرامش را در دل‌های مؤمنان نازل کرد تا ایمانی بر ایمانشان بیفزایند، و لشکریان آسمان‌ها و زمین از آنِ الله است و الله همواره دانای حکیم است (۴) تا مردان و زنان مؤمن را به باغ‌هایی که از زیر [درختان] آن نهرها جاری است، وارد کند در‌حالی‌که در آن جاودانند و گناهانشان را از آنان بپوشاند، و این نزد الله رستگاریِ بزرگی است) [فتح: ۱-۵]، این در زمان بازگشت ایشان از حدیبیه بود و صحابه آمیخته با حزن و اندوه بودند و به دلیل صلحی که واقع شد و گمانشان این بود که به نفع مسلمانان نیست، میان آنان و ادای عمره مانع ایجاد شده بود، و آنان قربانی را در حدیبیه ذبح کرده بودند. پس پیامبر صلی‌الله‌علیه‌وسلم فرمودند: همانا آیه‌ای بر من نازل شده است که نزد من از تمام دنیا محبوب‌تر است. سپس آن را خواندند.