شرح الحديث

خلاصة المعنى بعبارة ميسّرة

پێغه‌مبه‌ری (صه‌لات و سه‌لامێن خودێ ل سه‌ر بن) شیره‌ت ل موسلمانی كر د گه‌ل برایێ خۆ یێ موسلمان یێ باش بیت، و هنده‌ك ژ وان تشتێن ل سه‌ر وی د فه‌ر ژی بۆ دیار كرن، د گه‌ل هنده‌ك تۆڕه‌ و ئادابان و تشتێن وه‌كی وان، ژ ڤانه‌ ژی: شیره‌تا ئێكێ: حه‌سویدییێ ب ئێكودوو نه‌به‌ن، وه‌سا كو هنده‌ك ژ هه‌وه‌ هیڤییا هندێ بكه‌ن ئه‌و قه‌نجی و نیعمه‌تا ل سه‌ر هنده‌ك كه‌سێن هه‌ی نه‌مینیت. شیره‌تا دووێ: نه‌جشێ و فێلبازییێ ل ئێكودوو نه‌كه‌ن، ب وێ چه‌ندێ كو مرۆڤ بچیت بهایێ تشتی گران بكه‌ت و وی نه‌ڤێت وی تشتی بكڕیت، به‌لكی دڤێت ئه‌و كه‌سێ دێ فرۆشیت بۆ خۆ مفای ببینیت یان دڤێت زیانێ بگه‌هینیته‌ وی كه‌سێ دێ كڕیت. شیره‌تا سێیێ: كه‌ربێ ل دژی ئێكودوو ڕانه‌كه‌ن، كه‌رب ژی ئه‌ڤه‌یه‌ ده‌مێ مرۆڤی بڤێت زیان بگه‌هیته‌ ئێكێ دی و ئه‌و دژی ڤیان و حه‌زژێكرنێیه‌، ئه‌و نه‌بیت ئه‌گه‌ر ئه‌ڤ كه‌ربڤه‌بوونە بۆ خودێ بیت، هنگی ئه‌ڤا هه‌نێ واجبه‌ و پێدڤییه‌ هه‌بیت. شیره‌تا چارێ: پشتا خۆ نه‌ده‌نه‌ ئێك، وه‌سا كو هه‌ر ئێك ژ هه‌وه‌ پشتا خۆ بده‌ته‌ برایێ خۆ و وی بهێلیت و ته‌ركا وی بكه‌ت. شیره‌تا پێنجێ: بلا هنده‌ك ژ هه‌وه‌ كڕین و فرۆتنێ ل سه‌ر كڕین و فرۆتنا هنده‌كێن دی نه‌كه‌ن، ب وێ چه‌ندێ كو مرۆڤ بێژیته‌ وی كه‌سێ تشته‌كی دكڕیت: من ژی وه‌كی وی یێ كڕی به‌لێ ئه‌رزانتر یان باشتر و ب هه‌مان بها. پاشی پێغه‌مبه‌ری (صه‌لات و سه‌لامێن خودێ ل سه‌ر بن) شیره‌ته‌كا كۆمكه‌ر كر و گۆت: وه‌كی برایان بن، ب هێلانا وان پاشڤه‌برنێن به‌حس ژێ هاتییه‌ كرن و ب ڤیان و حه‌زژێكرن و دلپێڤه‌بوون و نەرمی و هاریكارییا ل سەر باشییێ، د گه‌ل پاقژكرنا دلی و شیره‌تكرنێ ل ئێك د هه‌ر ڕه‌وشه‌كا هه‌بیت. ژ وان تشتێن ڤێ براینییێ ل سه‌ر مرۆڤی فه‌ر دكه‌ت: چێنابیت مرۆڤ زۆڕدارییێ ل برایێ خۆ بكه‌ت و ده‌ستدرێژییێ بكه‌ته‌ سه‌ر. چێنابیت ده‌مێ مرۆڤ دبینیت زۆڕداری یا ل برایێ وی یێ موسلمان دهێته‌ كرن؛ وی بهێلیت و پشتا وی به‌رده‌ت ل جهه‌كی كو ئه‌و دشیا وی سه‌ربێخیت و ڤێ زۆڕدارییێ ژ سه‌ر وی ڕاكه‌ت. چێنابیت مرۆڤ برایێ خۆ یێ موسلمان كێم بكه‌ت و ب چاڤێ كێماسی و ب كێم دیتنێ به‌رێ خۆ بده‌تێ، ئه‌ڤ به‌رێخۆدانه‌ ژی ژ ئه‌گه‌رێ خۆمه‌زنكرنه‌كا دلی په‌یدا دبیت. پاشی پێغه‌مبه‌ری (صه‌لات و سه‌لامێن خودێ ل سه‌ر بن) سێ جاران دیار كر كو ته‌قوا یا د دلیدا و جهێ وێ دله‌، و هه‌ر كه‌سێ تێرا هندێ ته‌قوا د دلیدا هه‌بیت كو بخوازیته‌ هندێ ئه‌ڤ مرۆڤه‌ ڕه‌وشتێ وی یێ جوان بیت و ژ خودێ بترسیت و هه‌ست ب چاڤدێری و زێره‌ڤانییا وی بكه‌ت؛ هنگی ئه‌و چ موسلمانان كێم ناكه‌ت و ب ڕاستی كێمكرنا وی بۆ برایێ وی یێ موسلمان تێرا وی هه‌یه‌ سالۆخه‌تێن خرابییێ و ڕه‌وشتێن كێم ل ده‌ڤ هه‌بن، ئه‌ڤه‌ ژی چونكی نیشانه‌ ل سه‌ر هندێ خۆمه‌زنكرنه‌ك یا د دلێ ویدا. پاشی پێغه‌مبه‌ری (صه‌لات و سه‌لامێن خودێ ل سه‌ر بن) پشتڕاستی ل یا بووری كر و دیار كر كو موسلمان ب هه‌میڤه‌ یێ ل سه‌ر موسلمانی حه‌رامه‌: خوینا وی یا ل سه‌ر مرۆڤی حه‌رامه‌ و چێنابیت ب كوشتنێ یان برینداركرنێ یان لێدانێ یان هه‌ر شێوه‌یه‌كێ دی یێ هه‌بیت ده‌ستدرێژییێ بكه‌ته‌ سه‌ر، كا چاوا مالێ وی ژی یێ ل سه‌ر مرۆڤی حه‌رامه‌ و نابیت مرۆڤ بێی حه‌ق ڤی مالی ببه‌ت، دیسان نامویسا وی ژی یا حه‌رامه‌ و چێنابیت مرۆڤ به‌حسێ نامویس و كه‌رامه‌تا وی یان یا كه‌سوكارێن وی بكه‌ت.